როცა სიკვდილი მარცხი არ არის


დღეს არც თუ ისე დიდი ჰოსპიტალის არცთუ ისე დიდ მიმღებ განყოფილებაში ვმუშაობ. მორიგე ვარ. უკვე თითქმის 2 თვეა, დღეგამოშვებით ვმორიგეობ ასე და გადავიღალე. ახლა დილის 2 საათი და 48 წუთია. ეთიკა მოითხოვს, არ დასახელდეს ადგილი და მოქმედი გმირები, არ გამოიხატოს პირადი გრძნობანი და არ მოიყოლოს ყველაზე კარგი მოსაყოლი ამბები. რაღაც, უფრო სწორად, უმეტესობა რეგისტრატურის კარს მიღმა უნდა დარჩეს.

3c41a867ec5e1ad4410210bc27addd16

სულ მაინტერესებდა, რა ხდება კულისებში. არა, მარტო თეატრის კულისებში კი არა, მეტროს გვირაბებში, ტელეგადაცემების უკან, საავადმყოფოებში… და აი, დღეს მე თავად ვარ ეს კარისუკანა მედპერსონალი. ერთი შეხედვით, პრივილეგირებული ვარ: შემიძლია ვნახო ადამიანები, რომლებსაც გარეთ ახლობლების არმია საათობით ელის. ჩემი სამუშაოა, ხელი მიმიწვდებოდეს მათ ყველაზე დიდ განძთან – სიცოცხლესთან, მოვუარო მათ, ვუყურო ამ ადამიანების სიკვდილსა თუ გამოჯანმრთელებას…

სიკვდილს, დიახ, სიკვდილს. რაც თავი სამედიცინო სფეროში ამოვყავი, ეს თემა ჯერ მტკივნეული იყო იმდენად, რომ დღემდე მახსოვს პირველი ჩემს თვალწინ გარდაცვლილი პაციენტის გვარი, მერე ზედმეტად ფილოსოფიური გახდა ეს ყველაფერი,  შენდეგ რაღაცნაირად ცივი და ბოლოს, ერთ დღესაც აღმოვაჩინე, რომ ეს ამბავი სადღაც ჩემ იქით, მეზობელი სოფლის მდინარესავით მიედინება. მე სიკვდილს თითქმის ყოველ დღე ვხედავ. ვხედავ ადამიანებს, რომელნიც ცოცხლები არიან, მაგრამ უკვე მკვდრები. ისეთი ადამიანები, რომლებსაც უკვე იცნობ, რადგან თვეობით უვლი, ესაუბრები ათას სისულელეზე, ეუბნები, რომ ყველფერი კარგადაა…

ამ დროს ეს ადამიანები კვდებიან. კვდებიან მარტივად, ჩვეულებრივად, მშვიდად ან დიდი ფორიაქით. თუმცა, საბოლოოდ, ყველაფერი მთავრდება. ყველა გული ჩერდება, რამდენად კარგი და დიდიც უნდა იყოს მისი მფლობელი.

ბევრი კითხულობს, რას გრძნობს ამ დროს ექიმი?

ექიმი ვერფერს იგრძნობს გარდა იმ გარდაუვლობისა, რომ თავადაც მოკვდება. რომ ოდესმე მოკვდება ყველა, ვინც ექიმს უყვარს, ვისაც ის იცნობს. ეს ადამიანები დაგვტოვებენ სრულიად ჩვეულებრივ, ისეთ დროსა და მომავალში, რომლის განჭვრეტაც ჩვენ არ შეგვიძლია.

თითქოს ძნელი ჩანს. ამ დროს ეს აზრი ერთადერთი (და ალბათ სწორიც) გამოსავალია. ჩვენ ბევრს ვსწავლობთ. გვასწავლიან ანატომიას, გვეუბნებიან, რომ მედიცინა ფარმაკოლოგიაზე, დიაგნოსტიკაზე, ქირირგიაზე დგას. ამ დროს კი არავის ახსოვს სულ სულ მარტივი და ყველაზე საჭირო რამის სწავლება: როგორ შევხვდეთ ადამიანის სიკვდილს, მის გარდაცვალებას.

შეიძლება, ეს ყველაზე სწორია, შესაძლბელია, ყველაზე მცდარიც. მაგრამ მთავარი ისაა, რომ სიკვდილი არ არის წაგება. ის სიცოცხლის ლოგიკური დასასრულია.

აბა რატომ მუშაობს ექიმი ამდენს, თუკი ადამიანი მაინც კვდება? ალბათ, იმიტომ, რომ მასაც სურს, მეტი დრო ჰქონდეს იმ ადამიანებთან, ვინც უყვარს, თუმცა ისიც შეუძლია, სხვა ადამიანებსაც აჩუქოს საათები, დღეები, წლები საყვარელ ადამიანებთან ყოფნისთვის. კაცმა არ იცის, სად მთვრდება ამ დროს უმაღლესი ეგოიზმი და იწყება შიში იმისა, რომ შენც მოკვდები; ისე მოკვდები, როგორც შენი ნალოლიავები პაციენტების უმეტესობა კვდება, რომ მერე გაცივდები, ვიღაც მოგხედავს, ვიღაც შენს ახლობელს დაურეკავს ღამის 4 საათზე და ამ ამბავს დანანებით ეტყვის…

კაცმა არ იცის, მეგობრებო, კაცმა არ იცის…

თუ ვინმეს ღრმად მოუნდება ამ თემას ჩასწვდეს, მშვენიერი პუბლიკაცია შეგიძლიათ ნახოთ TED-ზე, მე კი ამავე ბმულზე დაწერილ ერთ ბოლო ჭეშმარიტებას მოგაშველებთ: სიკვდილი მარცხი არ არის, ეს ნორმალურია. სწორედ ასეთია სამყაროს ბუნებრივი წყობა.

დაე, ვიყოთ ბედნიერნი, სანამ გვაქვს დრო.

ER ანუ ზუსტად ისე, როგორც კინოში


ან უფრო უარეასად, მაგრამ ამაზე ქვემოთ.

ცოდვა გამხელილი სჯობს და თავის დროზე მეც სამედიცინო თემატიკის სერიალებმა შემაცდინა. მახსოვს, პატარა რომ ვიყავი, როგორი სიამოვნებით ვუყურებდი ხოლმე ER-ს და სულ მინდოდა, დღესასწაულები  ზუსტად ასე, სამსახურში გამეტარებინა ექიმი როსივით. ეს სურვილი გასაკუთრებით მახსოვს, რადგანაც სახლში გატარებული ყოველი ახალი წელი და დაბადების დღე მეზიზღებოდა ხოლმე. მერე ცოტა გავიზარდე, Doctor House წამომეწია და მეც მივხვდი, რომ Ugly ადამიანების ადგილი სწორედაც ასეთ სამუშაოზეა, სადაც არც პირადი ცხოვრებისთვის გრჩება დრო და არც სხვა არაფრისთვის.

ჰოდა, ბევრი რომ არ გავაგრძელო, ასე, ცოტათი გაუცნობიერებლად აღმოჩნდა ჩემი საბუთები სამედიცინოს სტუდენტთა სიაში. საბოლოოდ ყველაფერზე უარის თქმა არც ისეთი ადვილი აღმოჩნდა, როგორც ერთი შეხედვით ჩანდა, მაგრამ მეოთხე კურსამდე “სხვა დროისთვის” გადადებულმა მორიგეობის ღამეებმა შემახსენა თავი და მეც რესპუბლიკური საავადმყოფოს ER -ის ობსერვაციას მივაკითხე.

პირველი მორიგეობა 28 დეკემბერს ღამით  გვიწევდა. ფეხი არ მქონდა შედგმული ობსერვაციაში, რომ საომარი პოლიგონივით აქტიურ ადგილში გადავეშვი ცხვირით. გარშემომყოფთაც დრო არ დაუკარგავთ, ნემსები მომაჩეჩეს და აბა დავაი, ანალიზი წაიღე ლაბორატორიაშიო, მითხრეს.

თქვენ ვერც კი წარმოგიდგენიათ, რამდენი სიშტერე შეიძლება გააკეთოს ახალმა და უცოდინარმა პრაქტიკანტმა. ახლა დავფიქრდი და ისევ ER-ის გმირი, რეზიდენტი კარტერი და მისი მუდმივი საცოდაობა გამახსენდა. რაღაცით ძალიან წააგავს ჩემს ამბავს. 😀

tumblr_mybgr6uVup1qighn9o1_500

ისე კი, რომ არა ჩემი მეგობარი მარიამი, ვისი ძალისხმევითაც გელაშვილის ცვლაში ამოვყავი თავი, ცუდად იქნებოდა ჩემი საქმე, თანაც არაერთხელ.

წუხელ 5 ქსეროქსი რომ გადავიღე შეცდომით და წაღმა და უკუღმა მხარე ძლივს დავამთხვიე, მაშინ მივხვდი, რომ სხვა გზა არაა, საკუთარ შეცდომებზე უნდა ისწავლო.

ეჰ. სწავლის პროცესი ყოველთვის რთულია, განსაკუთრებით მაშინ, თუ თავიდანვე პრაქტიკულად ითვისებ ყველაფერს. იქ კი, სადაც  სისწრაფე ძალიან მნიშვნელოვანია, წვრილმანების ასახსნელად დრო არავის აქვს… ჰოდა, აი ასე დავიკარგე რამდენიმეჯერ პაციენტიან – ბორბლებიანი სავარძლიანად და პალატების მაგივრად ეხოს კაბინეტში ამოვყავი თავი. მერე ვეღარ ვიპოვნე ლაბორატორია და ერთი გზიდან წასული მეორე გზით ძლივს დავბრუნდი უკან ობსერვაციაში. ბოლოს ძლივს ვისწავლე, რომ  სტრაიკერი საავადმყოფოს საწოლია, ჩიხებს მულტიპროფილური განყოფილების პალატებს ეძახიან, ტრიაჟი ის ადგილია, სადაც ოპერატორი ზის, შესახვევი იგივე საპროცედუროა, მე-11 კი საძილე და საჭმელი ადგილი გახლავთ…

პირველი მორიგეობა მძიმე, მაგრამ საბოლოოდ ძალანაც მხიარული აღმოჩნდა. რამდენიმე მძინარე ადამიანი გაიბინტა, გაისკოჩა და ახლა რეზინის ხელთათმანების ნაძვის ხეც გვაქვს შოკის დარბაზში.

აი დღეს დილით მესამე მორიგეობიდან მოვედი, ლოგინში ჩავეშვი და საღამომდე არც კი გავნძრეულვარ. სიმართლე თუ გინდათ, ძალიან ძნელი და დამღლელი აღმოჩნდა ეს ყველაფერი. არა, იმიტომ არა, რომ მეზარება ან რაიმე მსგავსი, არა. უბრალოდ ეს საქმე მართლა ბევრ დროს, ენერგიასა და დაუფასებელ შრომას მოითხოვს, ესაა და ეს.

თუმცა მე მაინც კმაყოფილი ვარ. არაფერი შეედრება იმ შეგრძნებას, სულ პირველად ვენიდან რომ იღებ სისხლს, პირველივე ცდაზე საჭირო ადგილას მოხვდები და ბოლომდე გააკეთებ საქმეს იმის მიუხედავად, რომ შენი პაციენტი, პირობითად გოჩა, სასტიკადაა მთვრალი და ხელებს იქნევს.

იმედია, მომავალი წლის ამ დროს იმაზე აღარ მომიწევს მარჩიელობა, სისტემის სტოპ-კოკი რომელი მხრიდან იკეტება და ყველაფერი კარგად იქნება. სხვა რა გზაა. სწორედ მომავალი წლის შემაჯამებელ პოსტში მოვყვები, როგორი წითელი ვიყავი პირველ დღეს და რა სასტიკად მეშინოდა ვენის კათეტერის ამოღების. 😀

წარმატება მისურვეთ, ამჯერად ეს მართლაც მჭირდება.